Model chorobowy parcha jabłoni

Parch jabłoni – to najpospolitsza i najgroźniejsza choroba grzybowa większości gatunków drzew z rodzaju jabłoń (Malus Mill.). Chorobę powoduje grzyb Venturia inaequalis, należący do typu workowców i rodziny Venturiaceae. Choroba znacznie obniża jakość owoców oraz plonowanie drzew. Ponadto coraz częściej potwierdzają się informacje o tym, że metaboity pozostałe w tkankach owoców mogą mieć kancerogenne właściwości dla człowieka. Dlatego też walka z tą chorobą jest dla każdego sadownika największym wyzwaniem w ciągu sezonu wegetacyjnego.
Choroba powoduje powstawanie ciemnych plam na wierchniej stronie blaszki liściowej oraz na owocach. Plamy na liściach powodują zamieranie tkanki. Na owocach najczęściej powodują deformację. Plamy parcha stanowią również źródło wysiewu zarodników konidialnych.
Zarodniki workowe, które stanowią źródło pierwotnch infekcji zimują w zarodniach workowych na starych liściach znadujacymi sie pod koronami drzew. Wczesną wiosną, kiedy temperatura powietrza coraz częściej przekracza 0 st. C. zarodniki te dojrzewają. Im wyższa temperatura tym ten proces szybciej przebiega. W naszej szerokości geograficznej pierwsze wysiewy zarodników workowych zbiegają sie najczęściej z pojawieniem się zielonej tkanki na drzewach jabłoni. Pojawianie się pierwszych zarodników workowych w powietrzu oznacza się jako początek sezonu parchowego poprzez wprowadzenie daty BioFix w ustawieniach modelu chorobowego. Aby nastąpiło uwolnienie zarodników workowych model przyjmuje, że musi wystąpić minimalny opad deszczu. W zależności jaka stacja meteorologiczna współpracuje z systemem jest to 0,2 mm lub 0,1 mm. Krople deszczu podczas opadu dostarczają energii, która powoduje rozerwanie zarodni i wysiew zarodników. Rozmiar wysiewu jest uzależniony od pory dnia, temperatury, od wielkości opadu oraz od okresu pomiędzy opadami. Im większy opad deszczu i wyższa temperatura tym większy wysiew zarodników. Ponadto w godzinach nocnych zarodniki wysiewają się w znikomych ilościach. Wysiew zarodników workowych oznaczany jest pomarańczowymi słupkami na wykresie EAD.

deltaPAT
deltaPAT
Natomiast na wykresie ΔPAT prezentowana jest ilość gotowych zarodników do wysiania. Zarodników przybywa wraz dłuższym okresem suchym a ubywa wraz z pojawianiem się opadów. Następnym etapem rozwoju choroby jest kiełkowanie wysianych zarodników. Utrzymujące się opady deszczu lub zwilżenie liścia są niezbędne do przebiegu procesu kiełkowania zarodników. Proces ten również uzaleźniony jest od temperatury oraz zwilżenia blaszki liściowej. W latach 40-stych zeszłego stulecie znany chyba wszystkim sadownikom profesor Mills opracował tzw. tabelę Millsa, która określa minimalny czas zwilżenia liścia w różnych temperaturach aby doszło do infekcji. Dane te później w latach 80-tych i 90 -tych zaktualizował McHardy.

ryzykoinfekcjiryzyko infekcji
Ten proces jak poprzednie, również jest silnie uzależniony od temperatury powietrza. W optymalnych warunkach wystarczy tylko kilka godzin aby doszło do infekcji. Okres zwilżenia liści przełużany jest o czas w którym wilgotność względna powietrza utrzymuje się powyżej 85%. Ten etap rozwoju choroby prezentowany jest na wykresie ryzyko infeckji jako czerwona linia. Wartość 100% oznacza rozpoczęcie infekcji. Rozmiar infeckji (niska, średnia, wysoka) prezentowany jest już na wykresie PID.
poziominfekcjiJeżeli zarodnikom workowym udało się zainfekować tkankę liści to w zależności od temperatury potrzeba jest kilkanaście dni na obserwowanie pierwszych objawów parcha jabłoni. Powstałe plamy są źródłem infeckji wtórnych. Z plam tych wysiewają się zarodniki konidialne i do tego procesu nie potrzebne są już opady deszczu a wystarczy większa wilgotność i rosa. Zarodniki te jednak rozprzestrzeniają się już tylko w obrębie korony drzewa. Postęp rozwoju choroby (infekcji pierwotnych) oznaczony jest na wykresie PAT.  Jeśli wartość wykresu osiągnie 1 to okres infkecji pierwotnych zakończył się – nie ma więcej zarodników workowych do wysiania. Wciąż jednak może dojść do infekcji wtórnych z powodu zarodnikujacych plam na liściach lub owocach.